Opracowanie własne na podstawie: OECD TALIS 2024 (IBE PIB), SOS dla Edukacji 2025, NIK, B Polska oświata wchodzi w dekadę najgłębszego niżu demograficznego w swojej historii. Rekordowo niska dzietność i gwałtowny spadek liczby dzieci oznaczają, że w ciągu najbliższych 10 lat wiele szkół, przede wszystkim na wsiach, zostanie zamkniętych lub przekształconych w inne placówki. Opublikowany 1 lipca 2026 r. raport Narodowego Instytutu Samorządu Terytorialnego (NIST) Czy likwidacja szkół przyspiesza depopulację wsi? dostarcza pierwszego w Polsce, opartego na metodach quasi eksperymentalnych dowodu, że zamknięcie wiejskiej szkoły nie jest wyłącznie skutkiem wyludniania – samo je dodatkowo przyspiesza.

Efekt ten jest jednak, jak zastrzegają autorzy, umiarkowany i najsilniejszy tam, gdzie do najbliższej czynnej szkoły jest daleko. Płynie stąd praktyczna wskazówka: decyzje o likwidacji warto oceniać nie tylko przez pryzmat kosztów, lecz także długofalowych skutków demograficznych i społecznych.