W kolejnym wideokaście SOS dla Edukacji zaprosiliśmy do rozmowy Krzysztofa Horwata, dziennikarza związanego z audycją “Wywiadówka”, który od lat towarzyszy polskiej edukacji jako uważny obserwator. Prowadzi rozmowy z ekspertami, nauczycielami, dyrektorkami i aktywistkami, śledząc zmiany w systemie oświaty z wielu perspektyw. Tym razem to on sam został postawiony po drugiej stronie mikrofonu przez Karolinę Prus-Wirzbicką.
Rok szkolny pod znakiem chaosu
W rozmowie pada zdanie: “słowo zamieszanie najlepiej opisuje ten rok szkolny”. Krzysztof Horwat wskazuje na wrzący kocioł zmian, w którym ustawicznie zderzają się reformatorskie zapowiedzi, niespójne decyzje, niespodziewane rozporządzenia i narastający niepokój wśród całego środowiska edukacyjnego. Krzysztof Horwat przypomina o decyzjach dotyczących m.in. edukacji zdrowotnej, reformie podstawy programowej czy zamieszaniu wokół prac domowych. Kolejne pomysły resortu nie zawsze przekładają się na realne wdrożenia, a nauczyciele, dyrektorzy i NGO-sy często mają poczucie bycia wysłuchanymi wyłącznie na pozór.
Klimat niepewności pogłębia się na poziomie praktyki szkolnej: dyrektorzy i nauczyciele mówią o chaosie informacyjnym, braku klarownych wytycznych oraz obciążeniu coraz większą liczbą obowiązków. Jak relacjonuje Krzysztof Horwat, nawet jeśli ministerstwo organizuje konsultacje czy spotkania z organizacjami społecznymi, to ich uwagi rzadko trafiają do końcowych rozwiązań. To powoduje ciągłe napięcie oraz trudność w wypracowaniu wspólnego kierunku zmian.
Niedopowiedziane napięcia i brakujące głosy
Nie zabrakło również rozmowy o tematach pomijanych lub kontrowersyjnych. Krzysztof Horwat podkreśla, że w polskiej szkole toczy się dyskusja o edukacji włączającej, roli rodzica czy sytuacji dzieci z orzeczeniami – często te głosy są jednak słabo obecne w debacie publicznej. Szczególnie ważnym wątkiem staje się rola rodziców: ich oczekiwania i frustracje, wpływ komunikacji przez dziennik elektroniczny oraz współpraca (lub napięcia) na linii szkoła-rodzic-nauczyciel. Część rodziców aktywnie wspiera szkołę, inni stają się źródłem trudności. Według Krzysztofa Horwata te wzajemne oczekiwania są często zbyt wysokie, a system nie potrafi ich zrównoważyć.
W rozmowie pojawia się również temat najbardziej niedosłyszanych środowisk: uczniów i rodziców edukacji domowej oraz osób związanych z edukacją włączającą. Zwracamy uwagę, że potrzeby tych grup nie przebijają się do głównego nurtu debaty, co pokazuje, jak bardzo system opiera się dotychczasowym schematom i niechętnie otwiera na nowe doświadczenia.
Reforma Kompas Jutra: nadzieje i sceptycyzm
Zapytany o zapowiedzianą na 2026 rok reformę Kompas Jutra, Krzysztof Horwat wskazuje na mieszane reakcje środowiska. Ambasadorzy reformy wyrażają optymizm – NGO-sy również popierają kierunek zmian, choć wskazują na niewystarczające wsłuchiwanie się w ich postulaty i zbyt powolne tempo konsultacji. Wśród nauczycieli dominuje nieufność i obawa, często wyniesiona z wcześniejszych, nieudanych prób odgórnego reformowania szkoły.
Gość stawia na sceptycyzm wobec wszelkich politycznych deklaracji, przypomina, że większość zmian w edukacji mogłaby być skuteczniej wprowadzana oddolnie, a nie w postaci urzędowych rozporządzeń. Jako ważny głos wybrzmiewa myśl, że każda reforma powinna być przeprowadzona w spokoju, bez politowania i antagonizowania środowiska.
Rola mediów: między sensacją a odpowiedzialnością
W drugiej części rozmowy poruszamy istotne pytanie: dlaczego media najczęściej opisują szkołę przez pryzmat kryzysów, konfliktów i sensacji? Krzysztof Horwat przyznaje, że (niestety) klikalność jest wyznacznikiem obecnych czasów, ale zarazem podkreśla rolę i odpowiedzialność dziennikarskiej rzetelności. Wskazuje, że warto korzystać z wiedzy i doświadczenia organizacji społecznych, wsłuchiwać się w głos rodziców, nauczycieli oraz uczniów. Sam często wybiera takie tematy, które wynikają z autentycznych problemów zgłaszanych przez środowisko szkolne.
Jednocześnie demaskuje medialne mity, jak nieustannie powielaną (i błędną) narrację o nauczycielach, którzy “tylko narzekają i mają zbyt dużo wolnego”. W jego ocenie potrzeba zmiany tej narracji na rzecz merytorycznej, uczciwej debaty, z większą obecnością praktyków i praktyczek codzienności szkolnej.
Gdzie szukać nadziei na lepszą edukację?
Na zakończenie rozmowy Krzysztof Horwat dzieli się refleksją o nadziei w edukacji. Jej głównych źródeł upatruje nie w politykach czy centralnych rozporządzeniach, lecz w ludziach: nauczycielkach, nauczycielach, oddolnych inicjatywach i organizacjach społecznych. To ta energia “od dołu” jest w stanie wprowadzać realne zmiany, nawet jeśli system bywa zbiurokratyzowany i ospały.
Warto zwrócić uwagę na jego osobiste zaangażowanie – od kilku lat nie tylko jako dziennikarz, ale także jako rodzic, który aktywnie uczestniczy w życiu szkoły swojej córki i dostrzega, jak bardzo rzeczywistość szkolna jest złożona i wymagająca. Oddolne działanie i nastawienie na współpracę to, jego zdaniem, najlepsza droga do zmiany.