Obywatelski Pakt dla Edukacji

Samodzielność szkoły zamiast centralnego sterowania

Mniej biurokracji, więcej decyzji w rękach dyrekcji, nauczycieli i nauczycielek. Budowanie takich zespołów nauczycielskich, które wypracowują modele działania szkoły z uwzględnieniem potrzeb swoich uczniów i społeczności lokalnej. Przebudowa systemu nadzoru pedagogicznego – więcej doradztwa i wsparcia, mniej arbitralnej kontroli.

Szkoła dobrze i racjonalnie finansowana

Wzrost i urealnienie nakładów budżetowych na edukację szkolną i przedszkolną. Zmniejszenie „luki oświatowej”: finansowanie z budżetu centralnego, które pokrywa koszty wynagrodzeń. Wprowadzenie radykalnej podwyżki nauczycielskich płac oraz mechanizmu gwarantującego ich regularny wzrost.

Szkoła profesjonalnych i dowartościowanych nauczycielek i nauczycieli

Dowartościowanie i docenienie kadry nauczycielskiej. Systemowe wspieranie rozwoju profesjonalnego. Stałe doskonalenie w ramach zespołów i sieci nauczycielskich. Włączenie do programów kształcenia autentycznych praktyk w szkołach. Mentoring dla młodych nauczycielek i nauczycieli, superwizja dla doświadczonych.

Szkoła na miarę XXI, a nie XIX wieku

Ograniczenie tradycyjnych metod nauczania na rzecz sposobów pracy, które autentycznie angażują młodych ludzi. Takich, które budzą pasje, zachęcają do stawiania pytań, badania i robienia rzeczy ważnych dla siebie i pożytecznych dla świata. Mądre korzystanie z nowych mediów i technologii, także w pracy zespołowej.

Szkoła kompetencji kluczowych, a nie szczegółowych wiadomości

Pilne „odchudzenie” podstaw programowych, a docelowo zmiana paradygmatu. Zamiast nacisku na szczegółowe wiadomości – kształcenie kompetencji kluczowych, w tym pracy zespołowej, rozwiązywania problemów, krytycznego i twórczego myślenia.

Szkoła równych szans i równego traktowania

Wsparcie dla dzieci z trudnościami i ze specjalnymi potrzebami. Przeciwdziałanie selekcji oraz segregacji uczennic i uczniów. Edukacja bez rankingów – każda szkoła ma coś do zaoferowania. Dofinansowanie placówek na terenach wiejskich. Szacunek dla różnorodności oraz profilaktyka dyskryminacji i przemocy motywowanej uprzedzeniami.

Szkoła wsparcia i współpracy, a nie rywalizacji

Szkoła jako przyjazne miejsce z dobrym klimatem do nauki. Dbanie o relacje i więzi w triadzie: nauczyciele–uczniowie–rodzice. Wsparcie edukacyjne i psychospołeczne dzieci we współpracy z rodzicami. Ograniczenie rywalizacji i nacisku na indywidualne sukcesy (i porażki). Praca zespołowa na co dzień.

Szkoła demokracji i zaangażowania

Rozwijanie kultury demokratycznej i samorządności uczniowskiej. Edukacja obywatelska na co dzień, z naciskiem na zaangażowanie w życie szkoły i lokalnej wspólnoty. Współpraca z organizacjami społecznymi – korzystanie z ich wsparcia i zasobów.

Szkoła społeczności lokalnej, a nie ministerstwa oświaty

Szkoła samorządowa otwarta na lokalną wspólnotę i wzmacniająca ją. Jednostki samorządowe jako zaangażowany organizator oświaty. Udział mieszkańców w konsultowaniu i tworzeniu wizji rozwoju edukacji. Korzystanie z zasobów społeczności w codziennej pracy szkoły.

Szkoła pluralizmu

Dialog światopoglądowy, a nie monolog. Debaty i rozmowy o wartościach i wizjach świata – z przestrzenią na różnice zdań i kontrowersje. Szkoła z edukacją polityczną, ale bez indoktrynacji i partyjnych ideologii. Niezależność programowa i dydaktyczna, także od władz lokalnych.

Jak powstał Obywatelski Pakt dla Edukacji?

Sieć Organizacji Społecznych dla Edukacji, powstała jesienią 2020 roku. Wspólnie przygotowujemy rozwiązania problemów, które stoją dziś przed polską szkołą i wczesną edukacją – nasze rekomendacje dla władz centralnych, samorządów lokalnych i środowisk szkolnych zawarliśmy w kilkunastu szczegółowych opracowaniach (patrz: https://sosdlaedukacji.pl/jakiej-chcemy-szkoly/).

Mieliśmy swój udział w powstrzymaniu Lex Czarnek. Część z nas zainicjowała rok temu kampanię Wolna Szkoła w proteście przeciw tej ustawie. Do inicjatywy dołączyło 100 innych organizacji, nauczycielskie związki zawodowe i samorządy lokalne, a także ruchy nauczycieli, rodziców i uczniów. Czerwona ekierka – symbol protestu – pojawiała się też w wystąpieniach polityczek i polityków oraz edukacyjnych ekspertów i ekspertek m.in. w czasie sejmowych komisji i wysłuchań.

Obywatelski Pakt dla Edukacji jest pierwszym tego typu kompleksowym dokumentem, który opisuje najważniejsze obszary edukacji wymagające naprawy i kierunki zmian.

Poniżej znajdą Państwo naszą propozycję w 10 punktach – w załączniku dokument w dwóch wersjach: pełnej i skróconej do głównych haseł.

Pakt jest projektem minimum, który może stanowić wspólny mianownik dla środowisk zainteresowanych poprawą edukacji. Chcemy, by nasze propozycje stały się przedmiotem otwartej publicznej debaty z udziałem tych, którzy wezmą odpowiedzialność za ich wprowadzenie: ugrupowań politycznych, które będą stanowić prawo w przyszłym parlamencie, samorządów, na których barki spadnie ciężar reform, a także środowisk szkolnych, bez których nic się nie uda zmienić.

Pakt ma być bezprecedensowym przedsięwzięciem ponad podziałami. Zwracamy się do różnych sił politycznych, samorządów lokalnych, nauczycielskich związków zawodowych, stowarzyszeń dyrektorskich i nauczycielskich o poparcie go i udział w dalszych pracach nad konkretnymi rozwiązaniami. Wsparcie postulatów Obywatelskiego Paktu dla Edukacji zapowiedziały już Związek Nauczycielstwa Polskiego, Niezależny Związek Zawodowy Oświata Polska, a także Ruch Samorządowy TAK! Dla Polski, Unia Metropolii Polskich i Związek Miast Polskich.

Liczymy, że po raz pierwszy w III RP, jakość edukacji – tak kluczowa dla prywatnego życia obywatelek i obywateli, dzieci, młodzieży, ich rodziców i dziadków, nie mówiąc o setkach tysięcy nauczycielskich rodzin – stanie się jednym z zasadniczych tematów debat w kampanii wyborczej, a po wyborach – jednym z priorytetów nowych władz.

Pakt nie jest zamkniętą księgą. Mamy nadzieję, że przedstawione przez nas propozycje zostaną rozwinięte i uzupełnione o elementy ważne z perspektywy ugrupowań politycznych, samorządów lokalnych, nauczycielskich związków zawodowych, innych organizacji społecznych i środowisk szkolnych.

Pobierz pełny tekst (pdf)
Pobierz skrócony tekst (pdf)

Twoja organizacja chce podpisać Pakt? Napisz do nas na adres kontakt@sosdlaedukacji.pl

Spis treści

Sygnatariusze paktu

 

  1. Akcja Demokracja
  2. Amnesty International Polska
  3. Centrum Cyfrowe
  4. Centrum Inicjatyw Międzykulturowych Horyzonty
  5. Dopamina Lab
  6. Edu Mind
  7. Edukacja w Działaniu
  8. Edukacyjna Fundacja im. Romana Czerneckiego 
  9. Fundacja Aktywności Lokalnej
  10. Fundacja Autonomia
  11. Fundacja Batorego
  12. Fundacja Bezpieczne Gniazdo – Safe Nest
  13. Fundacja Bęc Zmiana
  14. Fundacja Civis Polonus
  15. Fundacja CultureLab
  16. Fundacja Dobrej Edukacji
  17. Fundacja EduTank Edison
  18. Fundacja Forum Inicjatyw Społecznych
  19. Fundacja Geko
  20. Fundacja Geremka
  21. Fundacja Idealna Gmina
  22. Fundacja Instytut Polityk Publicznych
  23. Fundacja Naukowa Evidence Institute
  24. Fundacja Ja, Nauczyciel
  25. Fundacja Kaszubskie Słoneczniki
  26. Fundacja na rzecz Praw Ucznia
  27. Fundacja Obywatelska w Gniewie
  28. Fundacja Pole Dialogu
  29. Fundacja Polskie Forum Migracyjne
  30. Fundacja Powszechnego Czytania
  31. Fundacja Przestrzeń dla Edukacji
  32. Fundacja Rodzice Mają Głos
  33. Fundacja Rozwoju Dzieci im. Jana Amosa Komeńskiego
  34. Fundacja Stocznia
  35. Fundacja Szkoła w Chmurze
  36. Fundacja Szkoła z Klasą
  37. Fundacja Varia Posnania
  38. Fundacja Wolność od Religii
  39. Fundacja WWF Polska
  40. Inicjatywa obywatelska „Chcemy całego życia!”
  41. Instytut Spraw Publicznych
  42. Kampania Przeciw Homofobii
  43. Kogutorium
  44. Komitet Dialogu Społecznego KIG (Zespół ds. Dialogu w Edukacji)
  45. Komitet Obrony Demokracji
  46. Kongres Świeckości
  47. Liberte
  48. NIE dla chaosu w szkole
  49. Obywatele dla Edukacji 
  50. Ogólnopolska Federacja Organizacji Pozarządowych 
  51. Organizacja Alliance4Europe
  52. Ośrodek Działań Ekologicznych „Źródła”
  53. Pole Dialogu
  54. Polska Fundacja im. Roberta Schumana 
  55. Polskie Stowarzyszenie im. Janusza Korczaka
  56. Protest z Wykrzyknikiem
  57. Rodzice dla Klimatu
  58. Sieć Obywatelska Watchdog Polska
  59. Społeczne Towarzystwo Oświatowe
  60. Stowarzyszenie „Nigdy Więcej”
  61. Stowarzyszenie Do!Pamina Lab
  62. Stowarzyszenie Moc Radości w Jodłówce
  63. Stowarzyszenie na Rzecz Ziemi Podlaskiej „Drumla”
  64. Stowarzyszenie Otwarta Rzeczpospolita
  65. Stowarzyszenie Polskie Babcie
  66. Stowarzyszenie Radomianie dla Demokracji
  67. Stowarzyszenie Ruch Pedagogów Społecznie Zaangażowanych
  68. Stowarzyszenie Umarłych Statutów 
  69. Stowarzyszenie Wiosna bez Barier
  70. Stowarzyszenie WitaLis
  71. Teach for Poland
  72. Towarzystwo Edukacji Antydyskryminacyjnej
  73. Związek Stowarzyszeń Kongres Ruchów Miejskich

 

Organizacje nauczycielskie
  1. Niezależny Związek Zawodowy
    Oświata Polska
  2. Ogólnopolskie Stowarzyszenie Kadry
    Kierowniczej Oświaty
  3. Związek Nauczycielstwa Polskiego
Organizacje samorządowe
  1. TAK! Dla Polski
  2. Stowarzyszenie „Samorządy dla Polski”
  3. Unia Metropolii Polskich
  4. Związek Miast Polskich
  5. Związek Powiatów Polskich