W kolejnym wideokaście SOS dla Edukacji rozmawiamy o tym, jak dbać o dobrostan nauczycieli, co wpływa na kondycję polskiej kadry pedagogicznej i jak budować dobre relacje w szkole – nie tylko z uczniami, ale także z rodzicami i innymi nauczycielami/kami.
W rozmowie udział biorą trzy ekspertki:
- Agnieszka Ciesielska – nauczycielka języka polskiego. Od 2019 roku bierze udział w pracach Zespołu Dydaktycznego Rady Języka Polskiego przy Polskiej Akademii Nauk. Postutorka w Szkole Edukacji Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności i Uniwersytetu Warszawskiego. Ekspertka SOS dla Edukacji.
- Natalia Boszczyk – psycholożka, nauczycielka, tutorka, trenerka prowadząca warsztaty i szkolenia dla nauczycieli. Twórczyni miejsca w sieci Szkoła Dobrej Relacji.
- Kamila Dembińska – odpowiada w Fundacji SOK za programy nauczania języka polskiego. Od lat koncentruje się na kompetencyjnym wspieraniu nauczycieli i nauczycielek, wdraża nowoczesne rozwiązania na rzecz rozwoju edukacji dzieci i młodzieży.
Dlaczego akurat ten temat?
Punktem wyjścia rozmowy stała się nadchodząca reforma polskiej szkoły – tzw. Kompas Jutra, która stawia na wsparcie i autonomię nauczycieli. Agnieszka Ciesielska podkreśla, że o wzmacnianiu ludzi szkoły należy mówić głośno i donośnie. W wypowiedziach przebija troska o to, by nie poprzestawać na ogólnikach, ale sięgać po dane: raporty, badania społeczne oraz wnioski płynące z codzienności nauczycielskiej.
Raporty, które zmieniają perspektywę
W odcinku przedstawiono istotne raporty dotyczące kondycji nauczycieli i nauczycielek w Polsce:
„Między pasją a zawodem” – Fundacja Orange (2021)
To raport, który Agnieszka Ciesielska określa jako ,,przełomowy”. Pokazał wielozadaniowość nauczycieli, konieczność wsparcia w radzeniu sobie z trudnościami wychowawczymi, a także istotny problem biurokracji, zdalnej nauki i niskiego prestiżu zawodu. Z raportu wynika, że najważniejszymi obszarami wsparcia są: kwalifikacje psychologiczne, umiejętność rozwiązywania konfliktów i radzenia sobie ze stresem.
Raport SOS dla Edukacji (2025)
Kamila Dembińska omawia nowy raport, który jednoznacznie wskazuje wyzwania stojące przed polską edukacją: trudności w przyciąganiu i utrzymaniu młodych nauczycieli, wyraźny spadek prestiżu zawodowego, niskie zarobki i biurokrację. Zwraca uwagę na problem starzejącej się kadry – młodych nauczycieli poniżej 30 roku życia jest zaledwie 4%, a 18% całej kadry rozważa odejście z zawodu w najbliższych latach.
Raport TALIS oraz badania TEAMS
Natalia Boszczyk prezentuje dane z międzynarodowych badań, które potwierdzają tendencje widoczne w Polsce – niska satysfakcja zawodowa, wyraźny deficyt młodych nauczycieli, stres, wypalenie i brak dobrych relacji z rodzicami. Zaskakująco deklarowana satysfakcja z pracy w szkole nie przekłada się na ogólne zadowolenie z wyboru zawodu, a relacje nauczyciel-rodzic są jednym z głównych czynników wywołujących stres wśród kadry nauczycielskiej.
Jak wzmacniać nauczycieli i nauczycielki?
Istotna część wideokastu to zbiór mikrostrategii, które osoby pracujące w szkole mogą wdrożyć w swoich placówkach. Agnieszka Ciesielska podkreśla, że relacje z rodzicami są jednym z najtrudniejszych wyzwań, ale zmiana nastawienia – spojrzenie na rodzica jako osobę z własną motywacją i troską – może pomóc w zbudowaniu lepszej i bardziej życzliwej komunikacji.
Polecane praktyki:
- Dwukierunkowa komunikacja z rodzicami – krótkie, regularne informacje o klasie, zaproszenie do dialogu, docenianie nawet drobnych gestów ze strony rodziców.
- Rutyny dbania o siebie – od technik relaksacyjnych po analogowy dziennik sukcesów – każda mikrostrategia przekłada się na wzrost dobrostanu nauczycieli.
- Budowanie kultury doceniania – zarówno w kontaktach z uczniami, jak i w gronie pedagogicznym – zmiana od oceniania do doceniania ma ogromną moc wzmacniania kadry.
- Tworzenie „archipelagów wsparcia” – szukanie choćby jednej życzliwej osoby w grupie pedagogicznej, dzielenie się sukcesami, wzajemna empatia i uważność.
Dobrostan i poczucie wartości w centrum uwagi
Rozmowa nie omija też tematu dobrostanu nauczycieli i nauczycielek. Ekspertki wspólnie przyznają, że troska o siebie to nie przejaw egoizmu, lecz warunek konieczny do tego, by szkoła mogła być miejscem wsparcia dla uczniów i całej społeczności. Odpowiednia „higiena pracy” nauczyciela/ki, mikropraktyki dbania o siebie i rutynowe docenianie wysiłku przekładają się na lepszą energię, motywację i klimat w szkole.